do góry
Strona główna Aktualności

81. ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ

13 Kwiecień 2021
kategoria:
Aktualności

13 kwietnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej – dziś mija 81. rocznica Zbrodni Katyńskiej. To również ponad 30 lat od kiedy władze Związku Radzieckiego do mordu się przyznały.

W tym szczególnym dniu pamiętamy również o mieszkańcach naszej gminy zamordowanych przez NKWD.
Oficerowie polscy internowani w Kozielsku, zamordowani w kwietniu 1940 r. przez NKWD w Katyniu i tam pochowani:
Brzozowski Tadeusz (1899-1940) – urodzony w Kłobucku, syn zasłużonego kłobuckiego lekarza, społecznika i działacza niepodległościowego Władysława Beliny-Brzozowskiego. Specjalista z zakresu materiałów wybuchowych, w 1939 roku, gdy wybuchła wojna znalazł się w Brześciu. Tam został wzięty do niewoli sowieckiej, wywieziony do Kozielska, a w kwietniu 1940 roku zamordowany przez NKWD.
Fryga Zygmunt (1902-1940) – urodzony w Kłobucku, brat Władysława, długoletniego kierownika Szkoły Podstawowej nr 2 w Kłobucku. Uczestniczył w wojnie bolszewickiej, III powstaniu śląskim oraz kampanii wrześniowej, jako oficer rezerwy dostał się do niewoli sowieckiej. Wywieziony do Kozielska, w kwietniu 1940 roku zamordowany przez NKWD w Katyniu.
Władysław Sebyła (1902-1940) – oficer, urodzony w Kłobucku, poeta i krytyk literacki oraz malarz i muzyk, więzień starobielska, zamordowany przez NKWD w Piatichatkach w kwietniu 1940 roku.
Policjanci internowani w Ostaszkowie, zamordowani w kwietniu 1940 r. przez NKWD w Twerze i pochowani w Miednoje:
Bartusiewicz Franciszek (1907-1940) – posterunkowy Policji Państwowej w Kłobucku.
Derewienko Jan (1893-1940) – st. posterunkowy Policji Państwowej w Kłobucku.
Grabiński Zenon Józef (1912-1940) – st. posterunkowy Policji Państwowej w Krzepicach, a od 1938 roku w Kłobucku.
Hrabia Leon (1888-1940) – st. posterunkowy Policji Państwowej w Kłobucku od 1934 do 1937 roku, a następnie w Częstochowie.
Napieraj Stanisław (1888-1940) – urodzony w Kamyku, st. posterunkowy PP w woj. wołyńskim.
Ściebura Stanisław s. Piotra (1892-1940) – urodzony w Kamyku, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej – st. posterunkowy w pow. radomskim.
Ściebura Stanisław s. Wincentego (1897-1940) – urodzony w Kamyku – st. posterunkowy PP w woj. lwowskim.
Ziętal Walenty (1900-1940) – urodzony w Łobodnie, uczestnik III powstania śląskiego, sierż. rez. żandarmerii w Częstochowie.

W 81. rocznicę zbrodni katyńskiej Przewodniczący Rady Miejskiej w Kłobucku Janusz Soluch, Sekretarz Gminy Kłobuck Sylwia Piątkowska oraz Skarbnik Katarzyna Trzepizur złożyli hołd ofiarom tego okrutnego aktu agresji stalinowskiej. Rocznica pogromu katyńskiego w bieżącej sytuacji została uczczona w maksymalnie okrojonym składzie osobowym. Władze samorządowe momentem ciszy uczciły mord, który dokonał się na kwiecie inteligencji polskiej w 1940 roku przed „Pomnikiem Matki Polki” upamiętniającym poległych i straconych mieszkańców Miasta i Gminy Kłobuck oraz  przed obeliskiem upamiętniającym Władysława Sebyłę oddalając hołd wszystkim, którzy stracili życie na nieludzkiej ziemi ZSRR.

Wiosną 1940 roku NKWD wymordowało z motywów politycznych blisko 22 tysiące obywateli polskich wziętych do niewoli po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939. Byli wśród nich oficerowie Wojska Polskiego - wybitni dowódcy i stratedzy, policjanci, urzędnicy, uczeni, profesorowie wyższych uczelni, artyści, lekarze, nauczyciele, prawnicy. Stanowili elitę narodu, jego potencjał obronny, intelektualny i twórczy.
Ta zbrodnia miała na zawsze pozostać tajemnicą. Ciała ofiar starano się ukryć. Zakopywano je w zbiorowych dołach śmierci zlokalizowanych w Lesie Katyńskim (pod Smoleńskiem), Piatichatkach (pod Charkowem), Miednoje (pod Kalininem), Bykowni (pod Kijowem), Kuropatach (pod Mińskiem) i innych. Egzekucje trwały od kwietnia do maja 1940 roku.
Około 15. tysięcy ofiar stanowili więźniowie przetrzymywani wcześniej w obozach specjalnych NKWD w Starobielsku, Ostaszkowie i Kozielsku. Byli to głównie oficerowie wojska i policjanci. Pozostałe 7 tysięcy, w większości cywilów, osadzono w więzieniach zachodnich obwodów republik Ukraińskiej i Białoruskiej, czyli terenach wschodnich Polski, włączonych w 1939 roku do Związku Radzieckiego. Dotychczas nie znamy miejsc ich pochówku.
Polskich jeńców rozstrzelano na podstawie uchwały Biura Politycznego KC Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) z 5 marca 1940 roku. Nakazano w niej zamordowanie ponad 25. tysięcy polskich jeńców wojennych przetrzymywanych w obozach i więzieniach na Ukrainie i Białorusi. Decyzja została jednogłośnie zaakceptowana przez członków Biura Politycznego - Stalina, Woroszyłowa, Mołotowa, Mikojana, Kalinina, Kaganowicza i Berię, którzy złożyli pod nią swoje podpisy.
Pierwsze transporty śmierci z polskimi jeńcami, formowane przez NKWD, ruszyły 3 kwietnia 1940 roku z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Likwidacja trzech obozów rozpoczęła się w tym samym czasie, według jednolitego planu przygotowanego przez moskiewską centralę NKWD.
Informację o odkryciu masowych grobów w Katyniu pierwsi podali Niemcy 13 kwietnia 1943 roku. Dwa dni później radio moskiewskie zakomunikowało, że zbrodnię popełnili Niemcy w 1941 roku podczas zajmowania okolic Smoleńska. Próby wyjaśnienia sprawy przez rząd polski z pomocą Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, doprowadziły do zerwania przez Kreml 25 kwietnia 1943 roku stosunków z Polską. Wersję o eksterminacji jeńców przez hitlerowskie Niemcy upowszechniała propaganda ZSRR, a wraz z nią władze PRL.
Prawda o zbrodni katyńskiej była ukrywana przez ponad pół wieku. Dopiero 13 kwietnia 1990 roku władze ZSRR przyznały, że zbrodnię popełniło NKWD. Jako winni wskazani zostali wówczas komisarz NKWD Ławrientij Beria i jego zastępca Wsiewołoda Mierkułow. Tego samego dnia prezydent ZSRR Michaił Gorbaczow przekazał prezydentowi Polski Wojciechowi Jaruzelskiemu pierwsze dokumenty archiwalne dotyczące wymordowania Polaków.
Dwa lata później, 14 października 1992 roku, na polecenie prezydenta Borysa Jelcyna, naczelny archiwista państwowy Rosji Rudolf Pichoja wręczył prezydentowi Lechowi Wałęsie w Belwederze kopie głównych dokumentów, dotyczące sprawy katyńskiej. Dokumenty zostały opublikowane w 1992 roku w Polsce w zbiorze "Katyń. Dokumenty ludobójstwa", a w Rosji w pierwszym numerze miesięcznika "Woprosy istorii" w 1993 roku.
W 2000 roku, w 60. rocznicę zbrodni katyńskiej, w Charkowie, Katyniu i Miednoje zostały otwarte polskie cmentarze.
Śledztwo w sprawie zbrodni katyńskiej prowadzi Instytut Pamięci Narodowej. Historycy IPN uważają "zbrodnię katyńską" za ludobójstwo, ze względu na jej ideologiczne umotywowanie względami klasowymi, a faktycznie narodowymi oraz jej masowość. We wrześniu 2005 roku zakończyło się 14-letnie śledztwo rosyjskiej prokuratury wojskowej. Rosjanie uznali, że mord nie był zbrodnią ludobójstwa i nikogo nie postawili przed sądem.
Proces przywracania pamięci o ofiarach Zbrodni Katyńskiej jest zatem ciągle żywy. Jednym z jego bardzo ważnych elementów stało się ustanowienie w 2007 r. przez Sejm RP daty 13 kwietnia jako Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.


źródło: IPN, Andrzej Wójcicki Miejsca pamięci w Gminie Kłobuck